Het Amsterdamsche Voetbal Doelgericht
Met zijn podcast De Vrouw Achter de Bal biedt Richard Lynch een podium aan speelsters, trainers en andere betrokkenen die in de reguliere voetbalmedia lang niet altijd worden gehoord. Ook als redacteur bij ESPN zet hij zich in voor een serieuze en volwaardige benadering van het vrouwenvoetbal. „Ik hoop dat vrouwen straks fulltime kunnen spelen en niet naast de Eredivisie nog een baan van 32 uur nodig hebben om rond te komen. Dat is niet te doen.”
De liefde voor het vrouwenvoetbal ontstond bij Richard Lynch niet achter zijn bureau tijdens het schrijven van artikelen, thuis op de bank voor de televisie of live in een televisiestudio, maar langs de lijn bij zijn dochter. Zij voetbalde aanvankelijk tussen de jongens in hun woonplaats Almere, maar maakte later de overstap naar een meisjesteam. Tegelijkertijd groeide haar belangstelling voor de Ajax Vrouwen.
„Ze wilde graag wedstrijden bezoeken en werd fan van een aantal speelsters”, vertelt Lynch op maandagochtend aan de keukentafel. „Het vrouwenvoetbal is heel toegankelijk. Je staat dicht bij het veld en speelsters nemen na afloop vaak de tijd voor een handtekening of een foto. Voor kinderen is dat een heel mooie manier om kennis te maken met het bezoeken van voetbalwedstrijden.”
Lynch, in 2019 gestopt met voetballen op prestatief niveau en éénmalig international, studeerde journalistiek, liep al langer rond met de wens om een eigen journalistiek project op te zetten. Alleen was de vraag: wat moest dat worden? „Over het mannenvoetbal bestaan al ontzettend veel podcasts. Ik wilde iets maken wat nog niet overal werd gedaan. Mijn vriendin gaf uiteindelijk het laatste zetje: doe het gewoon. Als het niets wordt, heb je het in ieder geval geprobeerd.”
Zelfstandig begonnen
Lynch koos bewust voor een podcast. Het medium bood hem de mogelijkheid zelfstandig te werken, zonder dat hij voor iedere opname afhankelijk was van een cameraman of een uitgebreide technische ploeg. Zo ontstond de podcast De Vrouw Achter de Bal.
In het begin benaderde Lynch speelsters vooral persoonlijk. Bij de grotere clubs bleek al snel dat verzoeken tegenwoordig ook al via de communicatieafdeling of persvoorlichter moesten lopen. „Bij clubs als Ajax, PSV en Feyenoord is het contact professioneler georganiseerd. Bij kleinere clubs kon ik aanvankelijk makkelijker rechtstreeks iets met een speelster afspreken. Je ziet dat ook daar steeds meer via persvoorlichters verloopt. Dat is op zichzelf een teken dat het vrouwenvoetbal professioneler wordt.”
Clubs willen soms vooraf weten welk onderwerp wordt besproken of na afloop de opname ontvangen. Problemen leverde dat volgens Lynch nooit op. „Mijn doel is om speelsters hun eigen verhaal te laten vertellen. Ik ben niet op zoek naar uitspraken waarmee iemand zichzelf of haar club in een kwaad daglicht zet. Tot nu toe heb ik na een opname nooit iets wezenlijks hoeven te corrigeren.”
Meer dan de bekende gezichten
Aanvankelijk wilde Lynch zich uitsluitend richten op actieve en voormalige speelsters. Inmiddels is de opzet breder geworden. Ook trainers, speelsters begeleiders, vrouwelijke bestuurders en andere mensen met een belangrijke rol binnen het vrouwenvoetbal schuiven aan.
Die verbreding past bij zijn belangrijkste doel: verhalen laten horen die in de reguliere media weinig ruimte krijgen. „Bij veel clubs verschijnt vaak dezelfde aanvoerder of dezelfde bekende speelster voor de camera. Bij Ajax was dat bijvoorbeeld lange tijd Sherida Spitse. Dat is logisch, maar binnen zo’n selectie lopen veel meer speelsters rond met een bijzonder verhaal. Zij worden alleen veel minder vaak gevraagd.”
Lynch wil weten welke weg een speelster heeft afgelegd om het eerste elftal te bereiken, hoe zij omgaat met een zware blessure of waarom zij besluit te stoppen en aan een maatschappelijke loopbaan te beginnen. „Wanneer ik iemand benader, merk ik vaak dat speelsters oprecht vereerd zijn dat juist zij hun verhaal mogen vertellen. Die energie voel je tijdens de opname. Dat maakt de gesprekken bijzonder.” De podcast beperkt zich daarbij niet tot de absolute top. Een jong talent, een speelster in degradatiestrijd of een voormalig voetbalster met een eigen voetbalacademie kan volgens Lynch net zo’n interessant verhaal hebben als een international.
Gesprekken die bijblijven
Een van de afleveringen die Lynch het meest is bijgebleven, is het gesprek met Renate Jansen. De voormalig international speelde op dat moment bij FC Twente, dat volop verwikkeld was in de titelstrijd. „Het was een heel open en prettig gesprek. De timing was spannend, omdat FC Twente in de weken daarvoor punten had laten liggen. Toch deelde ze de aflevering en promootte ze het gesprek. Uiteindelijk werd Twente alsnog kampioen, dus het kreeg ook nog een mooi einde.”
Ook zijn gesprekken met Renée van Asten, ADO Den Haag-speelster Quinty Dupon en speelsters begeleider Kim Voordes maakten indruk. Vooral de betrokkenheid van familieleden raakt hem.„Na mijn gesprek met Quinty was ik bij een wedstrijd van ADO Den Haag. Haar moeder sprak me aan en gaf complimenten over de podcast. Dan merk je dat zo’n aflevering ook binnen een gezin gaat leven. Familieleden zijn trots dat hun dochter, zus of nicht haar verhaal heeft kunnen vertellen. Dat vind ik heel waardevol.”
Van podcastmaker naar ESPN
De combinatie van zijn eigen podcast, zijn journalistieke werkzaamheden voor onder andere Het Amsterdamsche Voetbal en zijn bijdrage aan Building Bridges, de podcast van oud-profvoetballers Edson Braafheid en Gianni Zuiverloon, bracht Lynch uiteindelijk bij ESPN.
Voor Building Bridges maakte hij draaiboeken. In die podcast stonden de verbinding tussen actieve en gestopte spelers en het mentale aspect van het profvoetbal centraal. „De drie onderdelen vormden samen mijn profiel: schrijven, een eigen podcast maken en draaiboeken ontwikkelen. Ik zocht contact met iemand bij ESPN en werd vervolgens voorgesteld aan twee eindredacteuren. Zij vonden die combinatie interessant.”
Lynch ging bij ESPN aan de slag als redacteur van de schakelshow rond de Vrouwen Eredivisie. Daar wordt tussen verschillende wedstrijden geschakeld wanneer ergens een doelpunt valt of een andere belangrijke gebeurtenis plaatsvindt. „De uitzending bestaat uit een voorbeschouwing, een rustprogramma en een nabeschouwing. Tijdens de wedstrijden schakelen we rechtstreeks van veld naar veld. Dat is anders dan bij de schakelshow van de Keuken Kampioen Divisie, waar vaker wordt teruggekeerd naar de studio.”
Met analisten als Leonne Stentler en Mandy van den Berg en presentatrice Sanne van Dongen beschikt het programma volgens Lynch over veel inhoudelijke kwaliteit. „Zij hebben enorm veel analytisch vermogen, maar kunnen ingewikkelde tactische situaties ook begrijpelijk uitleggen. Dat is belangrijk, omdat niet iedere kijker bekend is met termen als ‘halfspaces’. Soms kan een situatie met beelden of een tactische analyse nog duidelijker worden gemaakt.”
‘Dezelfde serieuze benadering’
Volgens Lynch moet vrouwenvoetbal journalistiek op dezelfde manier worden benaderd als mannenvoetbal. Dat betekent: serieus, kritisch en met ruimte voor inhoudelijke analyses. „Je moet het vrouwenvoetbal niet voortdurend met het mannenvoetbal vergelijken, maar de journalistieke benadering moet in de basis wel hetzelfde zijn. Het verdient dezelfde zorgvuldigheid en dezelfde aandacht.”
Lynch ziet dat het niveau in de jeugd snel stijgt. Jonge speelsters zijn technisch steeds beter opgeleid. Tegelijkertijd vormt de uitstroom van talent naar buitenlandse competities een probleem voor Nederlandse clubs. „Als een jonge speelster één goed seizoen draait, kan ze al naar een grotere buitenlandse competitie vertrekken. Dat is prachtig voor die speelster, maar maakt het voor Nederlandse clubs moeilijker om langdurig aan een sterk elftal te bouwen.”
Ook financieel is er nog een grote afstand te overbruggen. Lynch hoopt dat speelsters in de hoogste Nederlandse competitie in de toekomst volledig van hun sport kunnen leven. „Ik hoop dat vrouwen straks fulltime kunnen spelen en niet naast de Eredivisie nog een baan van 32 uur nodig hebben om rond te komen. Dat is niet te doen. Als je echt professioneel wilt trainen en presteren, moeten de omstandigheden daar ook bij passen.”
Media moeten verhalen blijven vertellen
Hoewel de landelijke belangstelling toeneemt, ziet Lynch nog volop ruimte voor verbetering. Vooral regionale en lokale media kunnen volgens hem een belangrijke bijdrage leveren aan de zichtbaarheid van het meisjes- en vrouwenvoetbal. „Het gaat niet alleen om de Eredivisie. Ook bij amateurclubs en jeugdteams, zoals de Amsterdam Girls Cup, liggen prachtige verhalen. Hoe meer erover wordt geschreven, gefilmd en gesproken, hoe normaler het wordt dat meisjes en vrouwen een volwaardige plek binnen het voetbal innemen.”
Lees ook: Het Amsterdamsche jeugdvoetbal, TOS-Actief MO17-1
Lees ook: WV-HEDW VR1, Buitenveldert VR1, DVVA VR1
Sociale media alleen zijn daarvoor niet voldoende. Wie een wedstrijd niet live kan volgen, wil volgens Lynch meer dan losse berichten of tijdelijke stories. „Je gaat niet negentig minuten lang een pagina verversen om te kijken of er misschien is gescoord. Wedstrijdverslagen, interviews, achtergrondverhalen en podcasts blijven belangrijk. Engeland loopt daarin verder voorop, met uitgebreide programma’s en podcasts van oud-speelsters.”
Zelf blijft Lynch daar met De Vrouw Achter de Bal aan bijdragen. Eens per twee weken verschijnt een nieuwe aflevering met iemand die als speelster, trainer, bestuurder of ondernemer betrokken is bij het vrouwenvoetbal. Zijn missie is helder: niet alleen aandacht vragen voor wat er op het veld gebeurt, maar vooral voor de mensen daarachter. „Iedereen ziet de wedstrijd en de uitslag. Ik wil juist weten welke weg iemand heeft afgelegd, welke tegenslagen zij heeft overwonnen en wat haar drijft. Achter iedere speelster zit een verhaal. Die verhalen verdienen het om gehoord te worden.”
Vanaf 7 september zijn er nieuwe afleveringen hoorbaar. De Vrouw Achter De Bal is te beluisteren op Spotify.
Tekst: Harold van Ineveld
