Het Amsterdamsche Voetbal Doelgericht
KNVB-arbiter Martin van den Kerkhof: “Na afloop hoor je vaak: goed gedaan. Dat soort berichten halen de media nooit. Als we fouten maken wél, maar er gaat ook héél veel goed.”
De kantine van Zuidoost United stroomde donderdagavond al vroeg vol. Vanaf 18.45 uur druppelen bestuurders, vrijwilligers en vertegenwoordigers van amateurvoetbalverenigingen uit alle stadsdelen binnen. Van Noord tot Nieuw-West, van Oost tot Zuidoost: de voetbalverenigingen van Gemeente Amsterdam waren samen op één plek. Deze keer niet voor een wedstrijd, maar voor gesprekken en sessies over en voor de toekomst van het Amsterdamse amateurvoetbal.
De sfeer is zoals altijd warm en herkenbaar. Handen worden geschud, (oude) bekenden spreken elkaar bij de koffie, nieuwe contacten worden gemaakt. Maar onder de gezelligheid ligt ook een duidelijke (nieuwe) urgentie. Het voetbal in Amsterdam groeit, maar de druk op velden, vrijwilligers en verenigingsstructuren groeit minstens zo hard mee.
Om klokslag zeven uur opent Julius Egan, spreekstalmeester van de avond en één van de vele betrokken medewerkers van de Amsterdamse Voetbalagenda. Met een ontspannen toon praat hij de zaal door het programma heen. “Mooi dat jullie er allemaal zijn. Dit is precies waar voetbal om draait: samenkomen, delen, vooruitkijken.” Ook de voorzitter van Zuid Oost United, Donovan Hooghart, heet iedereen van harte welkom in hartje Amsterdam-Bijlmer.
Levendig gesprek met de wethouder MBarki
Na de opening krijgt wethouder Sofyan Mbarki het woord. Hij gaat direct in op de vragen die leven bij verenigingen. En dat zijn er toch een flink aantal. De bijeenkomst verandert al snel in een levendig gesprek waarin zorgen, ideeën en een enkele frustratie open op tafel komen.
Eén van de eerste onderwerpen is het accommodatiebeleid. Net zoals de verenigingen maakt de Gemeente Amsterdam zich zorgen over het wegvallen van regelingen zoals BOSA en over de toekomst van clubgebouwen die aan vernieuwing toe zijn of renovatie. Hoe kunnen verenigingen investeren als subsidies verdwijnen en kosten stijgen? De wethouder luistert aandachtig en erkent dat sportaccommodaties een cruciale rol spelen in de stad. “De vereniging is meer dan een veld en een kantine,” klinkt het. “Het is een plek waar Amsterdam samenkomt, net zoals onderwijs. Het is onze maatschappij. Het is een speerpunt van ons de komende jaren en we maken een plan van aanpak met verschillende partners.”
Weekendvoetbal en de druk op de velden
Ook de KNVB schuift aan en gaat in op een heet hangijzer: het weekendvoetbal. Het verdwijnen van het traditionele zondagvoetbal en de massale overstap naar zaterdag zorgt voor enorme druk op sportparken. “Zaterdag is het piekdrukte,” zegt een bestuurder. “En zondag? Dan kun je een kanon afschieten, geven wethouder en medewerkers aan uit eigen ervaring.”
Doordeweeks zijn de velden bomvol door trainingen, jeugdteams en groeiende ledenaantallen. Verenigingen vragen zich af hoe dit houdbaar blijft, zeker in een stad waar ruimte schaars is. ‘We moeten met elkaar gaan nadenken hoe we het zondagvoetbal behouden en de accommodaties efficiënt(er) gaan benutten. Op alle dagen van de week.”
Zorgen over vrouwenvoetbal
Een ander belangrijk punt is het vrouwenvoetbal. Verschillende verenigingen vrezen dat de verschuiving andersom van zaterdag naar zondagen vrouwenelftallen in de knel brengt. Juist zaterdag biedt voor veel teams meer mogelijkheden. “Voetballen op zondag voor teams die nu op zaterdag voetballen kan een doodsteek worden,” is een gehoord geluid. “Als dat (deels) verdwijnt, verdwijnen er gegarandeerd teams.”
Voorlopig staat weekendvoetbal bij vrouwen niet op de agenda van de KNVB, maar de zorgen zijn nog zeker niet weg bij een groot aantal verenigingen.
Verschillen in alcoholbeleid
Een ander opvallend onderwerp: alcoholvergunningen. Verenigingen ervaren dat stadsdelen hierin eigen regels hanteren. En dat leidt weer tot onbegrip en weerstand bij de voetballers die daardoor de kantine gaan mijden. “In Noord gelden andere eisen dan elders in de stad,” klinkt het. “Waarom is er niet één duidelijk beleid voor alle sportaccommodaties?” De roep om uniformiteit is aanwezig. Vrijwilligers willen zich richten op voetbal en de vereniging, niet op ingewikkelde lokale (lees: stadsdeel) regelgeving.
De club als familievereniging
Tussen de praktische zorgen door komt ook een bredere visie naar voren: de voetbalvereniging als familieclub en maatschappelijke spil. De wethouder benadrukt dat verenigingen sociaal breed van betekenis zijn: in onderwijs, in de buurt, ook (of juist) voor jongeren met een stadspas, en als plek waar vrijwilligerswerk samenkomt.
“Zonder sterke schouders valt alles weg.” De boodschap is helder: de vereniging is een fundament van de stad, maar heeft (meer) ondersteuning nodig om vitaal te blijven.
Opleidingen en ambitie
Ook trainersopleidingen komen aan bod. Sommige verenigingen vinden dat de KNVB-eisen doorslaan. Avv Swift noemt het “veeleisend”, dat steeds hogere diploma’s verplicht worden binnen het jeugdvoetbal. De gemeente Amsterdam investeert ondertussen fors in trainer-coach programma’s als Pass Play en VC1. Meer dan honderd trainers hebben zich dit seizoen al aangemeld. Ajax meldt dat tientallen coaches in het najaar en komend voorjaar hun meerdaagse sessies bijwonen. Dat laatste lost overigens het ‘licentie-probleem’ niet op. Hoe hoger het (jeugd)elftal speelt, hoe strenger de licentie eisen. Via de KNVB-cursussen kan op dit moment alleen een juiste licentie bemachtig worden. Voor de VC-2, VC-3 en VC-4 cursussen bestaat veel belangstelling, maar praktische zaken als beschikbaarheid KNVB-docenten staat soms een nieuwe opleiding wel eens in de weg. En dus langere wachttijden om in- of door te stromen.
De lijn van de gemeente is overigens heel duidelijk: de basis wordt nu aangeboden en vind gretig aftrek, maar verenigingen bepalen zelf hun ambitie. Wie hogerop wil, zal vanaf een bepaald niveau zelf (extra) moeten faciliteren.
Bureaucratie rond inschrijvingen
Een praktisch maar herkenbaar probleem: de papierwinkel rond het inschrijven van jonge kinderen, zeker buitenlandse kinderen zoals uit de Oekraïne die zoeken naar een sport om aan deel te mogen nemen. Vrijwilligers ervaren steeds meer bureaucratische rompslomp. Het kost tijd en energie die eigenlijk naar het voetbal en de vereniging zou moeten gaan. De Gemeente ervaart hetzelfde. Er moet gezegd worden dat dit geen lokaal of landelijke probleem is maar internationaal. De FIFA mengt zich ook in dit onderwerp (lees: het voorkomen van mensenhandel, red.). Zorgvuldigheid is dus wél geboden.
Commerciële voetbalscholen
Dan komt het onderwerp commerciële voetbalscholen ter sprake. Na 3,5 jaar is het landschap een stuk rustiger geworden, mede door flink aangescherpte regelgeving. De Gemeente Amsterdam geeft wat (financiële) succespunten mee. Mbarki: “De stad heeft een veel beter zicht gekregen op die situatie. De velden zijn in essentie bedoeld voor voetbalverenigingen. Toch blijven er uitdagingen. In een enkel geval is het sportpark op slot gegaan en de vereniging verdwenen. “Het bleef in enkele gevallen onduidelijk of de vereniging nog bestond of dat de commerciële voetbalschool de boel runde.”
Een nieuwe trend: groepen van buiten de stad die op sportparken eigen wedstrijden met en tegen elkaar organiseren (Lees: Eritrese gemeenschap in Nederland), soms harde muziek draaien, veel mensen die bijeenkomen en rommel op en rondom de velden achterlaten. “Niet commercieel? Dan is het niet persé verboden,” klinkt het vanuit de Gemeente. Maar de overlast wordt wel degelijk ervaren door de verenigingen.
Mbarki wil door
Aan het einde van het plenaire deel spreekt Mbarki zich ook persoonlijk uit over zijn toekomst op de vraag vanuit de zaal. “Ik ben nog niet klaar,” zegt hij. “Ik wil heel graag door met deze portefeuille. Dat helpt natuurlijk als we de verkiezingen winnen.” Hij benadrukt dat de sportbegroting meer lucht moet krijgen en dat het team van de voetbalagenda sterk moet blijven. “Samen bouwen we aan sterkere verenigingen.”
Bitterballen en break-out sessies
Na het inhoudelijke gesprek is het tijd voor bitterballen. In kleine groepjes praten bestuurders verder, voordat om 20.00 uur de twee break-out sessies starten. Aan de ene kant van het clubgebouw: een sessie over en voor jonge bestuurders. Aan de andere kant: arbitrage, met niemand minder dan betaald voetbalscheidsrechter Martin van den Kerkhof. KNVB functionaris Tessa Spraakman geeft informatie en inzichten.
Big Shots: jonge bestuurders van de toekomst
Koen Bart presenteert het nieuwe programma voor jonge bestuurders: Big Shots. Twee jaar lang krijgen deelnemers toegang tot opleidingen, een uniek netwerk in sport, politiek en bedrijfsleven, én echte bestuurservaring bij een Amsterdamse amateurclub. “Big shot worden is een big deal.” De doelgroep: Amsterdammers van 25 tot 30 jaar, met affiniteit voor voetbal, zonder dat bestuurservaring vereist is. Het doel: frisse perspectieven, nieuwe energie en toekomstige schouders onder de verenigingen.
Arbitrage naar een hoger niveau
In de arbitragesessie vertelt Martin van den Kerkhof gepassioneerd over zijn vak. “Ik doe dit bijna twintig jaar. Iedereen heeft plezier als een wedstrijd goed geleid wordt.”
Hij floot dinsdag nog de bekerclash AZ–FC Twente, maar donderdagavond stond Martin van den Kerkhof gewoon in de kantine van Zuidoost United. Niet als Eredivisie-scheidsrechter, maar als inspirator voor de Amsterdamse amateurclubs.
Van den Kerkhof (accountant bij GT Bunck Accountants én professioneel arbiter) draait al bijna twintig jaar mee binnen de KNVB. “Het begon allemaal bij de amateurclub,” vertelt hij. “Daar begint het voor voetballers, maar óók voor scheidsrechters. Spelers, trainers, mensen langs de lijn: voor hun moet het leuk en plezierig zijn. Maar dat vraagt óók om goede begeleiding vanuit de clubs voor de scheidsrechters van vandaag.” Die begeleiding is volgens hem tegenwoordig belangrijker dan ooit. “Er komt veel op je af als (jonge) scheidsrechter. Je moet fouten kunnen en durven maken. Wedstrijden zijn dan niet altijd leuk. Soms maak je iets vervelends mee. Maar het stoppen willen we juist voorkomen.”
Van den Kerkhof benadrukt dat hij niet komt om met het vingertje te wijzen. “Ik heb de wijsheid niet in pacht. Ik ben hier om mijn ervaringen te delen, te luisteren waar verenigingen tegenaan lopen en vooral mijn passie over te brengen.” Want passie, die spat ervan af als hij over arbitrage praat. “Het is echt het leukste wat er is. Juist als het spannend wordt. Fantastisch! Na afloop hoor je vaak: goed gedaan. Dat soort berichten halen de media nooit. Als we fouten maken wél, maar er gaat ook héél veel goed.”
Zijn leven als scheidsrechter combineert hij met zijn werk als accountant. “Dat is een mooie mix. Je ontmoet na afloop van wedstrijden ondernemers, sponsoren. Door het hele land. Het levert een groot netwerk en veel bijzondere ervaringen op.” Wanneer is deze avond voor hem geslaagd? Van den Kerkhof hoeft niet lang na te denken. “Als mensen straks naar huis gaan en zeggen: wij gaan stappen zetten. Scheidsrechters werven, beter begeleiden, arbitrage naar een hoger plan tillen. Daar doe ik het voor.”
De KNVB biedt opleidingen voor verenigingsscheidsrechters vanaf 14 jaar, een stappenplan kaderbeleid en het programma ‘Één-Tweetje Clubarbitrage’. Ook de Scheidsrechtersvereniging Amsterdam (SVA) staat klaar voor ondersteuning. Kijk hier
Grote kansen
Als de avond richting afsluiting gaat, is één gevoel dominant: Amsterdamse voetbalverenigingen staan voor grote uitdagingen, maar ook voor grote kansen. De druk op velden, vrijwilligers en beleid is hoog. Maar de betrokkenheid, passie en energie in de zaal zijn minstens zo groot. Bij Zuidoost United werd donderdag niet alleen gepraat over problemen, maar vooral over samenwerking. Want zoals een bestuurder het samenvatte bij de uitgang: “Voetbal is van ons allemaal. En alleen samen houden we het Amsterdamse clubleven overeind.”
Tekst: Harold van Ineveld
Raak je geïnspireerd door deze verhalen en wil je jezelf ontwikkelen als jeugdtrainer-coach? De Gemeente Amsterdam kan je helpen met een (gratis) opleiding tot jeugdtrainer waar je de basisbeginselen leert van het vak. Kijk dan eens op de Voetbalagenda van de Gemeente Amsterdam. Klik hier.
