Het Amsterdamsche Voetbal Doelgericht
Geen Johan Cruijff ArenA, Stamford Bridge of vol stadion in Zuid-Korea. Guus Hiddink streek donderdagavond gewoon neer bij FC Aalsmeer. De bijna tachtigjarige wereldburger nam zijn gehoor – voornamelijk businessclub leden, connecties en introducees – mee langs decennia topvoetbal, andere culturen, grote spelers, conflicten en successen. Circa honderd aanwezigen luisterden ruim twee uur geboeid. En wie als ondernemer goed oplette, ging met een rugzak vol inspiratie naar huis.
Zomaar een donderdagavond in Aalsmeer. Buiten is het rustig, binnen bij FC Aalsmeer worden de stoelen druppelsgewijs gevuld. Geen exclusieve spelersbus op het parkeerterrein, geen camera’s uit alle windstreken en geen duizenden uitzinnige Koreanen. Wel Guus Hiddink. Uit Varsseveld. Tegenwoordig woonachtig – in een zeer prettig optrekje – in Amsterdam.
Net terug van zijn vakantieadres in Frankrijk en nog altijd zichtbaar energiek. Komende maand bereikt hij de leeftijd van tachtig jaar, maar stilzitten lijkt niet in zijn woordenboek voor te komen. Golfen doet hij in Frankrijk vier à vijf dagen per week en thuis in Amsterdam houdt hij zichzelf onder meer fit met tennis bij Amstelhof. Twee keer per week bewegen, bezig blijven. En vooral: nieuwsgierig blijven. Koffie drinken bij PSV, een lunch met Peter Bosz. En voorzitter zijn van de Coaches Betaald Voetbal.
Het werd een avond vol verhalen, anekdotes en lessen. Over PSV en Chelsea, Zuid-Korea, Australië, Rusland en het Nederlands elftal. Over grote voetballers en grote ego’s, maar ook over leiderschap, verantwoordelijkheid en omgaan met tegenslag.
FC Aalsmeer
Voordat Hiddink het podium krijgt, gaat het uiteraard over FC Aalsmeer zelf. Trainer-coach Erwin Tump blikte terug op de voorbereiding en de eerste weken in de Vierde Divisie. De nieuwste doelstelling klinkt eenvoudig, maar is in de praktijk een stuk ingewikkelder: minder tegendoelpunten. Want het gaat nog niet zo lekker. Geen wedstrijd gewonnen, en de rode lantaarn – samen met Kolping Boys – in de competitie.
Achterin begint het volgens de trainer bij het winnen van de persoonlijke duels. Verder heeft hij het uitstekend naar zijn zin. Of er druk is? Natuurlijk. Die hoort erbij. Zondag 27 september wacht bovendien de derby op bezoek bij Hoofddorp. Voor zo’n wedstrijd hoeft niemand extra gemotiveerd te worden in de selectie volgens de ‘geplaagde’ oefenmeester. Iedereen is fit. Wie af en toe naar buiten keek, kon het bekende partijtje ’11 tegen 11 scherp’ aanschouwen. Gaat Tump ingrijpen in zijn basisteam? Zondagmiddag krijgt u het antwoord.
Ook scheidend voorzitter Martijn van der Neut richt zich tot de aanwezigen. Met een kwinkslag stelde hij vast dat er aanstaande zondag gewoon met de eigen auto’s naar s.v. Hoofddorp wordt gereden, en dus dat er na afloop geen spelersbus hoeft te worden opgewacht bij thuiskomst als het resultaat onverhoopt tegenvalt. Weer een voordeel. Maar achter de humor zit een serieuzere boodschap. De stap naar de Vierde Divisie in 2025 was in alle opzichten mooi en groots, terwijl het ambitieuze FC Aalsmeer als vereniging op meerdere terreinen dolgraag verder vooruitgang wil boeken. Niet alleen bij het eerste elftal, maar binnen de hele club, bij jongens én meisjes. Dat gaat (soms) met horten en stoten.
Sportief gedrag is binnen de club een zeer belangrijk thema. FC Aalsmeer neemt samen met acht andere clubs deel aan een programma waarin positief aanspreken centraal staat. Ook wordt intern gewerkt aan een scheidsrechters plan. Voetbal moet beter, maar de omgeving waarin dat voetbal plaatsvindt eveneens. Anders is er straks geen voetbal meer. Dat gaat dit seizoen verder uitgerold worden.
En dan is het woord aan Hiddink.
‘Je moet de baas blijven’
Wie een chronologische opsomming van Hiddinks carrière verwacht, komt ietwat bedrogen uit. De avond springt bij tijd heerlijk van het ene onderwerp naar het andere. Een vraag uit de zaal brengt hem naar Zuid-Korea, een volgende opmerking naar Chelsea en even later gaat het over het Nederlands elftal. Hiddink vertelt over werken met topspelers. Dat is volgens hem soms zelfs eenvoudiger dan werken met subtoppers. Grote spelers weten wat er gevraagd wordt, herkennen kwaliteit en accepteren beslissingen wanneer er wederzijds respect bestaat. Hij haalt zijn periode bij Chelsea aan. Ook daar moest hij grote namen soms passeren of wisselen. Frank Lampard komt voorbij. Juist in zo’n omgeving draait leiderschap niet (alleen) om tactische kennis. Spelers moeten voelen dat een trainer weet wat hij doet.
Zijn boodschap is vrij helder: „Je moet wél de baas blijven!”
Niet door voortdurend met de vuist op tafel te slaan, maar door duidelijk te zijn, consequent te handelen en respect te geven en verdienen. Ook conflicten horen erbij. Hiddink vertelt met gevoel voor theater dat er momenten zijn waarop je iemand figuurlijk „bij het strotje” moet pakken als je merkt dat er gemanipuleerd wordt. Leiderschap betekent soms ingrijpen voordat een situatie de groep overneemt.
Van de Kabel tot Korea
Uiteraard komt ook het Nederlands elftal voorbij. De periode met spelers als Danny Blind en Edgar Davids, maar ook de veelbesproken Kabel. Hiddink geeft zijn kijk op groepsprocessen, cultuurverschillen en de manier waarop een trainer binnen een selectie moet manoeuvreren. Daarna gaat de reis verder. Zuid-Korea natuurlijk, waar Hiddink na het WK van 2002 uitgroeide tot nationale held. Australië en de memorabele confrontatie met Uruguay. Rusland. Amerika. Overal moest hij zich aanpassen zonder zichzelf te verliezen.
Dat leverde niet alleen sportieve successen op. Misschien nog waardevoller zijn de contacten die hij wereldwijd heeft opgebouwd. Mensen die tientallen jaren later nog bellen, langskomen of aan hem denken wanneer er iets te vieren valt. Hiddink vertelt dat hij met verschillende volksliederen inmiddels bijna automatisch mee kan neuriën. Korea, Rusland, Australië: landen werden meer dan tijdelijke werkgevers. Het is misschien wel een van de belangrijkste lessen van de avond. Prijzen verdwijnen uiteindelijk in een kast, relaties blijven bestaan.
Kritisch op de moderne keeper
Ook het hedendaagse voetbal ontsnapt niet aan Hiddinks blik. De ontwikkeling van de keeper tot meevoetballende doelman komt ter sprake. Vooral in het amateurvoetbal ziet hij geregeld geklungel wanneer er koste wat kost van achteruit moet worden opgebouwd. De gedachte achter de moderne keeper begrijpt hij, maar volgens Hiddink wordt het soms overdreven. Meevoetballen moet geen doel op zich worden. Een keeper is uiteindelijk in de eerste plaats verantwoordelijk voor zijn doel, de ‘nul’ houden.
Het past bij meer onderwerpen die gedurende de avond voorbijkomen. De Hollandse School bijvoorbeeld. Trainingsintensiteit. Jonge talenten die met de eerste selectie moeten kunnen meetrainen. En jonge trainers, die volgens Hiddink vooral beoordeeld worden op de vraag hoe zij reageren wanneer het een keer tegenzit. Want winnen is eenvoudig. Leiderschap wordt zichtbaar na verlies.
Geen college, maar een gesprek
Juist de interactie maakt de avond sterk. Hiddink houdt geen monoloog van twee uur. Het publiek wordt betrokken bij stellingen, mag vragen stellen en wordt soms zelf uitgedaagd. Wie is de beste speler? Hoe ga je om met talent? Wanneer laat je een jonge speler aansluiten? Hoe handel je na een nederlaag? Wat is de favoriete 11 van Guus Hiddink zelf?
Voetbal blijkt daarbij voortdurend een metafoor voor het bedrijfsleven. Een team samenstellen. Mensen verantwoordelijkheid geven. Omgaan met verschillende karakters. Presteren onder druk. Een conflict niet uit de weg gaan. Talent kansen bieden. Na succes niet achteroverleunen en na verlies niet alles overboord gooien. Tegen de klok van tien uur is Hiddink nog lang niet uitgepraat. De avond loopt uit, maar niemand lijkt daar bezwaar tegen te hebben.
Zomaar een avond bij FC Aalsmeer.
Geen Arena, waar Hiddink ooit met Oranje tegenover Duitsland stond en deze avond het team van Xavi niet verder kwam dan 1-1. Geen Londen, Eindhoven, Moskou, Sydney of Seoul. Gewoon dé voetbalclub van Aalsmeer, met ongeveer honderd mensen uit de club en het bedrijfsleven in de zaal én een wereldburger voor de groep. Bijna tachtig jaar oud, een leven lang voetbal in zijn bagage en nog altijd voldoende verhalen om moeiteloos een avond te vullen. En misschien was dát wel de mooiste les: hoeveel je ook hebt gewonnen of waar je ook hebt gewerkt, nieuwsgierig blijven, mensen meenemen en plezier houden in wat je doet, verveelt nooit.
Foto’s: Ton van Eenennaam
Verslag: Harold van Ineveld
