Stop met voorzeggen | Wat het (jeugd)voetbal kan leren van 3×3-basketbal

Een zondagmiddag op het Marktplein in Hilversum liet zien dat zelfstandigheid, plezier en vertrouwen soms betere leermeesters zijn dan een coach die zestig, zeventig of negentig minuten lang aanwijzingen en bevelen roept.

Het was zondagmiddag op het Marktplein in Hilversum. Er werd een 3×3-toernooi gespeeld. Voor de eliteploegen uit onder andere Amsterdam en Almere stond er iets op het spel: een ticket voor de landelijke finale in Amsterdam en daaraan gekoppeld een wereldtoernooi naar Singapore voor de mannen of Zweden voor de vrouwen. Maar ook jeugdteams konden zich inschrijven, voor het NK in Amsterdam eind juli. En juist daar viel iets op.

Ik raakte in gesprek met de 14-jarige Melle en de 13-jarige Mace. Twee talenten van Apollo Amsterdam, uitkomend in landelijke basketbal competities. Op deze zondag speelden ze 3×3. Hun droom? Ooit de EuroLeague. Misschien zelfs de NBA.

Lees ook: tussenstop; 3 x 3 basketbal

Wat mij vooral fascineerde was niet hun talent, maar hun mentaliteit. Ze investeren zelf in hun sport. Vijf keer per week trainen ze in Amsterdam bij hun club. Soms brengen hun ouders hen, vaak pakken ze gewoon de trein. Op jonge leeftijd nemen ze verantwoordelijkheid voor hun eigen ontwikkeling. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar is het allerminst.

Ik besloot de rest van de dag vooral te observeren. Ik zag jongens en meisjes die plezier maakten met leeftijdsgenoten van andere teams. Ik zag zelfstandigheid. Na een gewonnen wedstrijd draaiden ze zonder morren tafeldienst: scores bijhouden en de eindstand doorgeven. Gewoon omdat het erbij hoort. Het zit in die sportcultuur. Maar misschien keek ik nog wel meer naar de ouders.

Die zaten niet voortdurend bovenop hun kinderen. Af en toe kwam er een bak salade of een broodje uit de rugtas. Drinken hadden de spelers zelf geregeld, het zat in hun rugtas. Verder waren de ouders van half elf ’s ochtends tot ver in de middag vooral wat ouders zouden moeten zijn: supporters. Ze applaudisseerden na een mooie actie en genoten zichtbaar. Geen geschreeuw. Geen tactische aanwijzingen. Geen discussies met de arbitrage. Sterker nog: er was geen coach te bekennen.

Bij de inschrijving regelden de spelers zelf hun zaken. Teamcaptain Seppe (13 jaar) verzorgde de teamadministratie en loodste zijn ploeg naar het inschrijfpunt. Wisselen tijdens de wedstrijd deden ze onderling. Bij een blessure werd even gewacht en hielden de twee scheidsrechters een oogje in het zeil. Het spel was behoorlijk fysiek. Er werd veel toegestaan, niemand klaagde maar één seconde. Het respect bleef. Ik heb die hele dag geen enkel incident gezien.

Onwillekeurig moest ik denken aan een O13-team dat ik twee jaar eerder ontmoette. Daar ontstond al onrust zodra de coach tijdens de wedstrijd weinig zei. Ouders vonden dat er te weinig werd gecoacht, de coach van de tegenpartij was véél fanatieker langs de lijn en dat zorgde ervoor dat de tegenstander won, dachten zij. Bij het kleinste pijntje leek de complete EHBO-koffer het veld op te moeten. Dat voetbal ook een fysieke sport is, dat daalde nog niet in. Werd die niet direct gepakt, dan volgde ongerustheid en soms zelfs ongenoegen. Kinderen werden voor trainingen in het eigen dorp nog afgezet. Was er een tas vergeten, dan werd die nagebracht met de SUV. Want naar huis fietsen omdat een twaalfjarige zelf iets vergat, dat was toch niet nodig? Gewoon mama bellen……De ogen waren niet meer op die bal, maar veel te veel op het hier en nu van presteren en pamperen van kinderen. De basis, het fundament was er niet.

Twee sporten. Twee totaal verschillende werelden. Natuurlijk zijn basketbal en voetbal niet één op één te vergelijken. Maar de verschillen in cultuur zijn opvallend. Tijdens de wedstrijden zag ik iets wat in het voetbal soms verloren lijkt te gaan. Er werden voortdurend doelpogingen ondernomen. Een gemist schot? Geen verwijt. Geen zucht. Geen rollende ogen. Gewoon een onderhands handje, elkaar aankijken en door. Het tempo lag heel erg hoog. Iedereen viel aan. Iedereen verdedigde mee. Tien minuten zuivere speeltijd of tot 21 punten: daarna was er een winnaar. Geen boze blikken.

Wat minstens zo opviel waren de gezichten. Bij de kinderen. Bij de jongvolwassenen, bij de ouderen. Bij de ouders. Er werd gelachen. Veel gelachen. Ook tijdens spannende wedstrijden bleef de sfeer positief. Respect voor de arbitrage was vanzelfsprekend. Fanatisme en plezier gingen moeiteloos samen.

Misschien moeten we in de voetballerij wat vaker over de schutting kijken. Coachen is namelijk niet hetzelfde als voortdurend voorzeggen. Kinderen leren niet alleen van instructies, maar juist ook van zelf oplossingen bedenken, fouten maken, verantwoordelijkheid nemen en elkaar helpen. De huidige over-coaching in het jeugdvoetbal lijkt soms te zijn doorgeslagen. Steeds jongere trainers willen ieder loopje, iedere pass en iedere beslissing regisseren. Alsof ze morgen Guardiola of Mourinho moeten opvolgen. De korte termijn regeert. Maar ondertussen maken we van kinderen soms kleine robotjes. En misschien is dat wel één van de redenen waarom zoveel jongeren na vijftien jaar jeugdvoetbal afhaken. Omdat bijna alles voor hen is geregeld. Omdat ze zelden zelf mogen ontdekken. Omdat het plezier langzaam plaatsmaakt voor verplichtingen. Structuur en duidelijkheid is belangrijk, maar binnen die kaders van opvoeding moet je soms afstand durven nemen. Laat ze het maar ontdekken. Wat kan er fout gaan? Een wedstrijd verliezen? En dan. Wie weet dát nog over 5-10 jaar?

Die zondagmiddag in Hilversum zag ik gelukkig eens iets anders. Ik zag sport zoals sport bedoeld is. Met verantwoordelijkheid. Met vertrouwen. Met plezier. Met elkaar. Misschien is dat wel de belangrijkste les die andere sporten ons kunnen leren. En een smartphone? Ongetwijfeld dat die ergens verstopt zat in de rugtas, maar nu ik er aan terugdenk: niet gezien. Ze waren vooral bezig. Met elkaar!

Raak je geïnspireerd door deze verhalen en wil je jezelf ontwikkelen als jeugdtrainer-coach? De Gemeente Amsterdam kan je helpen met een (gratis) opleiding tot jeugdtrainer waar je de basisbeginselen leert van het vak. Kijk dan eens op de Voetbalagenda van de Gemeente Amsterdam. Klik hier.

Door: Haldor van Elvedin

Reageren? E: info@hetamsterdamschevoetbal.nl