Het Amsterdamsche Voetbal Doelgericht
Amsterdamse Sportclub Sterk Door Wilskracht enorm in omvang
De Amsterdamse sportclub SDW behoort tot de oudste verenigingen van de stad. Opgericht in 1907 in de Staatsliedenbuurt, heeft de club een rijke historie die diep verankerd is in de Amsterdamse sportcultuur. Anno 2026 is SDW springlevend en volop in ontwikkeling.
Met een bloeiende jeugdafdeling – van de O8-5 tot en met de O23-1 – vormt talentontwikkeling het fundament van de vereniging. Daarnaast biedt SDW ruimte aan een G-elftal, lagere seniorenteams, meiden- en damesvoetbal en 35+ en 45+ teams. De ambitie is ook helder: terugkeren met een senioren eerste elftal en daarmee opnieuw een herkenbare sportieve pijler binnen de club neerzetten.
In die periode werden onder andere de Spaarndammerbuurt en de Staatsliedenbuurt uit de grond gestampt om betere woonruimte te creëren voor de Amsterdamse arbeiders. Een groepje arbeiders besloot zo’n 119 jaar geleden een voetbalclub op te richten en zij zullen niet gedacht hebben dat hun arbeiderscluppie in 2026 nog steeds zou bestaan. Zo rond 2010 is het ook kantje boord geweest. SDW ging bijna koppie onder. Maar SDW bestaat nog steeds en is groter en gezonder dan ooit. Maar daarover later meer.
In het eerste deel de roemrijke geschiedenis en de weg naar de top van Nederland. In een volgend stadium deel twee over de meest moeilijke jaren in de geschiedenis en in deel drie het herstel tot een club die groter en gezonder is dan ooit.
SDW bij het 25-jarig bestaan in 1932
De continue zoektocht naar velden
De eerste velden waarop SDW voetbalt, dat kunnen we ons nu niet meer voorstellen. Het begint op een zandveld of op een weiland waar eerst de koeien weggehaald moeten worden en de doelpalen iedere keer weer worden neergezet. Omkleden gebeurt regelmatig op een schuit. Als de Staatsliedenbuurt verder wordt volgebouwd, verdwijnt het veld en mag SDW op zoek naar een nieuw veld dat gevonden wordt bij een boer verderop die zijn stuk land beschikbaar wil stellen. Zo heeft SDW op minimaal 15 locaties gespeeld. En soms op verschillende locaties tegelijkertijd, want de teams worden ook nog weleens verdeeld over verschillende locaties. https://historie.ascsdw.nl/op-zoek-naar-een-veld/
In 1954 krijgt SDW, na 47 jaar zwerven, eindelijk een eigen “definitief” voetbalcomplex, sportpark Multatuliweg (waar nu Sloterdijk voetbalt). Dat is ook hard nodig want begin 1954 hoorde SDW van de gemeente dat SDW weg moest van hun velden op de Velserweg en de velden in de van Hogendorpstraat. En dat de gemeente geen toezegging kon doen waar SDW dan wel kon gaan spelen. Dikke stress dus. (Op de van Hogendorpstraat wisselde SDW om de week met SDZ. De Velserweg was een sportpark met ca 40 velden waar zo’n 50 Amsterdamse clubs speelden).
Het sportpark Multatuliweg wordt officieel geopend door toenmalig burgemeester d’Ailly.
Foto: 1954-1973 SDW op de Multatuliweg (foto 1957) met op de voorgrond de Ringspoordijk en op de achtergrond links de Coca Colafabriek (het witte gebouw) en de gashouder van de Westergasfabriek.
Roemrijk verleden
Op Sportpark Multatuliweg viert SDW haar grootste successen. In de jaren ’60 klimt SDW stapsgewijs op naar de Eerste klasse KNVB. In seizoen 1960-1961 wordt SDW kampioen in de Derde klasse bij Swift en via een zware strijd in een promotiepoule wordt zij Tweede klasser.
Kampioensfoto 1961 bij Swift met onder andere ras-SDW-ers/ leden van verdienste Piet Witschge (vader van Rob en Richard) en Kobus Otto (vader van Heini Otto) en Joop Wagenaar.
Kampioenswedstrijd bij Swift, corner SDW. (Van deze wedstrijd hebben we ruim 2 minuten film in onze beeldbank)
In 1968 wordt SDW opnieuw kampioen en promoveert naar de Eerste klasse. Op dat moment is dat de hoogste klasse in het amateurvoetbal. In 1971 wordt SDW kampioen van deze Eerste klasse district West 1 na al een paar seizoenen net achter het net gevist te hebben. In het SDW-museum hebben we de geluidstape van de kampioensreceptie en een aantal plakboeken van de coryfeeën in dat seizoen.
Welke clubs bestaan nog, waar zijn ze gebleven?
Aanvoerder Fred Bischot zat in het Nederlands amateurelftal en ging na dit seizoen naar Telstar. Linksbuiten Henk Bijlsma werd de Cruijff van het amateurvoetbal genoemd en was ongrijpbaar.
Wim Lobbes, Hennie Geel, Nico van Diepen, Ton Rozemeijer en Bart Severeijnse en Gerrit Koot speelden in hun verre nadagen nog steeds bij SDW in een zogenaamd ouwe mannenteam. En zijn op diverse manieren altijd verdienstelijk geweest voor SDW. Hun kinderen waren ook SDW-lid bij voetbal en handbal.
In een halve competitie met de 5 andere districtskampioenen uit Nederland gaat SDW strijden om het landskampioenschap zondagamateurs. Aan ambities geen gebrek. Ze gaan voor de landstitel.
Het kampioenschap van Nederland wordt op een haar na gemist en SDW wordt eervol tweede van Nederland. Caesar uit Beek (Zuid-Limburg) gaat met de eer strijken. SDW weet in de halve poule met 1-3 te winnen van deze uiteindelijke kampioen. SDW had een treinwagon gehuurd voor de spelers en supporters. De reserveringscoupon bevindt zich ook in het museum. Toeschouwersaantallen van 3.000 tot 8.000 waren niet ongebruikelijk. Van de wedstrijd Caesar – SDW werd een samenvatting uitgezonden op Studio Sport tussen 19.00 en 20.00 uur zondagavond. SDW was op de weg terug van Limburg naar Amsterdam in de trein en is in Utrecht uitgestapt om de samenvatting op zwartwit tv’s te kunnen zien.
In de VI (Voetbal International) van die week stond dit artikel over de wedstrijd tegen Caesar. Deze editie is ook aanwezig in het museum.
Foto van de wedstrijd in de kampioenspoule tegen Caesar. SDW-er Gerrit Koot in het witte tenue met rood-groene streep.
Pure amateurclub
Spelen op het allerhoogste amateurniveau gaat ook in die tijd al gepaard met betalingen en ronselen van spelers. Om sterker te worden en de concurrenten te verzwakken. SDW was en is altijd tegen deze praktijken geweest en voert in die periode een kruistocht tegen andere clubs in district West 1. In het kampioensseizoen 1970-1971 staat de krant regelmatig vol over die kruistocht. Tussen SDW en de andere clubs leidt dat tot spanningen op bestuursvlak die in de wedstrijden ook merkbaar zijn. Zoals gezegd, SDW is een pure amateurclub. De SDW-helden betalen hun eigen pilsje en twee seizoenen later staan ze het nieuwe clubhuis op Spieringhorn te schilderen.
Familieclub
Naast pure amateur arbeidersclub is SDW ook een familieclub. Vanaf 1959 heeft SDW naast voetbal en atletiek ook handbal. De bloeiende handbaltak en de voetbaltak lopen qua families en huwelijken dwars door elkaar. SDW-ers zijn met de hele familie meer bij de club te vinden dan thuis. En naar goed oud-Amsterdams gebruik wordt iedereen ome en tante genoemd. Als de velden zijn afgekeurd op de Multatuliweg is de kantine gewoon vol. De mannen klaverjassen, de vrouwen jokeren, de kinderen tafeltennissen of voetballen gewoon op de afgekeurde velden. Vanaf de 20-er jaren tot ver na de tweede wereldoorlog horen viswedstrijden, biljarten, toneel, danscursus, maandelijkse clubavonden, veel uitstapjes en feesten waaronder carnaval er standaard bij.
Andre Ooijer, Rob en Richard Witschge en Heini Otto zijn van die oud-profs die uit zo’n echte SDW-familie komen. Hun drie vaders allemaal lid van verdienste en op vele fronten een steentje bijgedragen aan de club. Hun moeders ook altijd actief geweest voor de club achter de bar. Heini en Rob na hun voetbalcarrière ook nog actief geweest als trainer bij SDW. En altijd bereid om acte de préséance te geven bij bijzondere gebeurtenissen bij SDW.
De oprichting en bloei van handbal bij SDW
De Maggi-fabriek op de Haarlemmerweg (Staatsliedenbuurt) kon je altijd al van veraf ruiken. Dat zij in 1959 aan de wieg staan van de oprichting van handbal bij SDW is minder bekend. Hoe zit dat? Maggi had een personeelsvereniging en die heette Kruisster (dat is een fabrieksmerk van Maggi). Deze personeelsvereniging had onder andere een paar handbalteams. Zij maakten gebruik van de velden van SDW. Toen de personeelsvereniging van Maggi stopte met het faciliteren van handbal, leidde dat in 1959 tot het verzoek van handbalsters van Kruissster aan SDW of SDW een handbaltak wilde oprichten. Dit werd de start van handbal bij SDW.
Het handbal bloeide vanaf begin 70’er jaren met name onder leiding van trainster Henny Lanzaat-Thiry uit tot een grote en succesvolle afdeling binnen SDW. Er was rond haar een grote groep vrijwilligers beschikbaar (bestuursleden, trainers, begeleiders van de teams, organisatoren van de vele sportreizen). Zowel senioren (dames en heren) en jeugd in alle leeftijdsgroepen speelden hun wedstrijden bij SDW op het (gras)veld, maar van ongeveer oktober tot in maart ook in de sporthal.
SDW Handbalteam uit 1964. Foto genomen in de oude RAI. De oude RAI was een begrip in Amsterdam.
De oudere Amsterdamse zaalsporters hebben het er nog steeds. Steenkoud, een vloer die bestond uit houten planken. Als je daarop een schuiver maakte, voelde je de houtsplinters en de spijkertjes. Sprongworpen maken, was voor de echte bikkels.
De houten planken in de Oude RAI (geen foto van SDW handbal)
SDW handbal 1970 op Sportpark de Multatuliweg.
Handbal op buitenlandse reis. (bij Sportpark Multatuliweg, op de achtergrond de Kolenkit in de Bos en Lommer buurt)
SDW groeit uit zijn jasje op de Multatuliweg
Het succes van SDW als club die tot de top van Nederland behoort, leidt logischerwijs tot een grote aantrekkingskracht op nieuwe leden en publiek. Maar niet alleen het succes. De goede ligging van het sportpark en het familiaire, gastvrije en sociale dat SDW in alle facetten uitstraalt, geeft extra aanwas. Daardoor groeit SDW uit zijn jasje op dat kleine knusse complex. Niet alleen qua velden maar ook qua accommodatie. Bij een topwedstrijd van het eerste elftal staat de trap naar boven in de rust vol en is er geen doorkomen aan in de kantine. Om iets van ruimte te creëren had SDW al aan lagere seniorenteams gevraagd of zij op zaterdag wilden gaan voetballen. Dat hielp in eerste instantie, maar niet genoeg. De droom op dat moment is dat SDW er een veld bij krijgt op dat knusse complex. “Laat ons hier blijven, geef ons een extra veld, hier ligt al jaren onze mazzel” zegt toenmalig voorzitter Joop Wagenaar. Het idee van SDW is dat zij tegen de Ringspoordijk aan dat extra veld mogen aanleggen. Dat veld komt er niet, want die ruimte is gereserveerd voor de aanleg van trein en metro. En de gemeente heeft al plannen om sportpark Spieringhorn aan te leggen.
SDW verhuist december 1973 naar het nieuwe sportpark Spieringhorn. Ook DWS en Argonaut komen vanaf eind 1973 op dit sportpark te spelen. SDW krijgt daar de beschikking over 4 voetbalvelden, 1 handbalveld, een ruim trainingsveld en een groot clubgebouw. De familie- en arbeidersclub laat zich weer van zijn beste kant zien. Dag en nacht wordt er door de SDW’ers gewerkt aan de bouw en inrichting van het clubgebouw en binnen 12 maanden is het voor elkaar. Nu is er voldoende ruimte om handbal en voetbal onder te brengen en om verder te groeien.
Hoe ging het op dat moment met het eerste elftal van SDW? Zoals geschreven:
- ‘SDW werd in seizoen 1970-1971 kampioen van de 1e klasse west 1 en 2e van Nederland bij de zondagamateurs.”
- Seizoen 1971-1972 werd SDW 2e in de 1e klasse achter Elinkwijk
- Seizoen 1972-1973 werd SDW opnieuw 2e in de 1e klasse achter Elinkwijk.
- En dan seizoen 1973-1974. In 2 opzichten een bijzonder seizoen. Want SDW zal halverwege het seizoen verhuizen naar een Sportpark Spieringhorn. Maar ook omdat er in dit seizoen drie hoofdklassen gevormd worden. De top zeven uit district West 1 en de top 7 uit district West 2 zullen in seizoen 1974-1975 in hoofdklasse A spelen. SDW draait in dat seizoen als een trein. Op het moment van verhuizen, staat SDW glansrijk aan kop. En SDW in dat seizoen als eerste club van Nederland zijn die zeker is van de hoofdklasse. De stand op de dag van verhuizing is als volgt:
In het volgende deel (2) is te lezen hoe het met de sportclub SDW gaat op hun nieuwe sportpark en ook hoe het verder gaat met het eerste elftal.
Met bijzondere dank aan: Atie Schut
